Chcąc dokładnie ocenić stosunek jasności dwóch źródeł światła, na przykład dwóch żarówek, potrzebujemy przyrządu, który da jednoznaczny wynik. Dziedziną nauki zajmującą się badaniem światła pod kątem wrażeń wzrokowych jest fotometria. Na jej potrzeby definiuje się specjalne wielkości fotometryczne, a pomiary wykonuje się fotometrami - przykładem jest tu fotometr Joly’ego.

Przyrząd ten zbudowany jest z dwóch bloków półprzezroczystego materiału (najczęściej parafiny), rozdzielonych w środku nieprzezroczystą przegrodą (np. blaszką). Całość umieszcza się w obudowie wyposażonej we wziernik, który pozwala na jednoczesną obserwację obu bloczków.

Jeśli fotometr ustawimy pomiędzy dwoma źródłami światła, to w zależności od jego położenia zaobserwujemy różnice w stopniu rozświetlenia obu części. Przesuwając go do miejsca, w którym obie połówki są rozjaśnione jednakowo, oraz mierząc odległości od źródeł, możemy (dzięki odpowiednim zależnościom matematycznym) wyznaczyć nieznane natężenie jednego z nich, o ile znamy natężenie drugiego.

Autorem tego pomysłowego rozwiązania jest John Joly – wybitny irlandzki geolog, fizyk i innowator żyjący w latach 1857–1933. Opublikował wiele prac naukowych, a przez życie zawodowe był związany z Trinity College w Dublinie. Za wszechstronne osiągnięcia naukowe został wyróżniony wieloma prestiżowymi nagrodami.

Fotometr Joly’ego dzięki swojej prostocie stał się wyposażeniem wielu szkolnych pracowni fizycznych na całym świecie. W Polsce produkowała go Fabryka Pomocy Naukowych nr 3 w Częstochowie.